Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Hoàng Đức Mạnh – nhân viên quản lý kho của Công ty TNHH Công nghệ Twinsel Việt Nam (doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài - FDI) – để điều tra về tội Tham ô tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Theo thông tin ban đầu, lợi dụng nhiệm vụ được giao, bị can đã nhiều lần chiếm đoạt các nguyên vật liệu phục vụ sản xuất của công ty như thiếc hàn, dây thiếc, xỉ thiếc, kem hàn... rồi mang ra ngoài bán, gây thiệt hại gần 219 triệu đồng. Cơ quan điều tra cũng đã khởi tố một người khác về tội Tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có.
Ngay sau khi vụ việc được công bố, nhiều người đặt ra câu hỏi: Nhân viên lấy tài sản của doanh nghiệp thì tại sao không bị xử lý về tội Trộm cắp tài sản mà lại bị khởi tố về tội Tham ô tài sản? Doanh nghiệp FDI có áp dụng tội danh tham ô hay không?
- Căn cứ pháp lý
Việc xem xét trách nhiệm hình sự trong vụ việc này được căn cứ chủ yếu vào các quy định Bộ luật Hình sự sau:
- Điều 352 quy định về người có chức vụ, quyền hạn.
- Điều 353 quy định về tội Tham ô tài sản.
- Điều 323 quy định về tội Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có.
- Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015
- Tham ô tài sản là gì?
Theo Điều 353 Bộ luật Hình sự, tham ô tài sản là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý.
Khác với quan niệm trước đây, Bộ luật Hình sự hiện hành không chỉ điều chỉnh hành vi tham ô trong khu vực Nhà nước mà còn mở rộng sang doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước.
Khoản 6 Điều 353 Bộ luật Hình sự quy định, người có chức vụ, quyền hạn trong doanh nghiệp hoặc tổ chức ngoài Nhà nước mà thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản mình được giao quản lý thì vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tham ô tài sản.
Như vậy, việc doanh nghiệp là doanh nghiệp FDI không loại trừ khả năng áp dụng Điều 353 Bộ luật Hình sự, nếu người thực hiện hành vi đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.
- Vì sao vụ việc không được khởi tố về tội Trộm cắp tài sản?
Đây là điểm khiến nhiều người dễ nhầm lẫn.
Tội Trộm cắp tài sản theo Điều 173 Bộ luật Hình sự áp dụng đối với người không có quyền quản lý tài sản nhưng thực hiện hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác.
Trong khi đó, tội Tham ô tài sản chỉ áp dụng đối với người có chức vụ, quyền hạn, được giao quản lý tài sản và lợi dụng chính chức vụ, quyền hạn đó để chiếm đoạt.
Theo thông tin ban đầu, Hoàng Đức Mạnh là nhân viên quản lý kho, được giao quản lý các nguyên vật liệu phục vụ hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.
Việc Cơ quan Cảnh sát điều tra khởi tố bị can về tội Tham ô tài sản cho thấy cơ quan điều tra bước đầu có căn cứ xác định hành vi có dấu hiệu của tội danh này.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng quyết định khởi tố không đồng nghĩa với việc bị can chắc chắn có tội. Trong quá trình điều tra, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ tiếp tục làm rõ:
- Bị can có phải là người có chức vụ, quyền hạn theo quy định tại Điều 352 Bộ luật Hình sự hay không.
- Có được giao trực tiếp quản lý số tài sản bị chiếm đoạt hay không.
- Có lợi dụng nhiệm vụ, quyền hạn được giao để chiếm đoạt tài sản hay không.
- Giá trị tài sản thực tế bị chiếm đoạt và hậu quả thiệt hại.
Chỉ khi các yếu tố này được chứng minh đầy đủ thì mới có căn cứ xác định tội danh theo quy định của pháp luật.
- Phân biệt tội Tham ô tài sản và tội Trộm cắp tài sản
Hai tội danh này đều có hành vi chiếm đoạt tài sản nhưng khác nhau ở bản chất pháp lý.
Tội Tham ô tài sản:
- Chủ thể là người có chức vụ, quyền hạn.
- Được giao quản lý tài sản hợp pháp.
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt.
- Quy định tại Điều 353 Bộ luật Hình sự.
Tội Trộm cắp tài sản:
- Chủ thể là bất kỳ người nào đủ điều kiện chịu trách nhiệm hình sự.
- Không được giao quản lý tài sản.
- Thực hiện hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản.
- Quy định tại Điều 173 Bộ luật Hình sự.
Việc xác định đúng tội danh phụ thuộc vào bản chất của hành vi, vị trí công việc của người thực hiện và mối quan hệ quản lý đối với tài sản bị chiếm đoạt.
- Người mua tài sản do phạm tội mà có có bị xử lý hình sự không?
Trong vụ việc này, cơ quan điều tra cũng đã khởi tố Nguyễn Trung Nam về tội Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có theo Điều 323 Bộ luật Hình sự.
Theo quy định của điều luật này, người không hứa hẹn trước nhưng vẫn mua, bán, chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản mà biết rõ đó là tài sản do người khác phạm tội mà có thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Yếu tố "biết rõ" là dấu hiệu bắt buộc để cấu thành tội phạm. Nếu không chứng minh được người mua biết nguồn gốc bất hợp pháp của tài sản thì chưa đủ căn cứ để xử lý về tội danh này.
- Doanh nghiệp có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại không?
Ngoài trách nhiệm hình sự của người phạm tội, doanh nghiệp là bị hại còn có quyền yêu cầu:
- Hoàn trả tài sản đã bị chiếm đoạt (nếu còn).
- Bồi thường toàn bộ thiệt hại phát sinh theo quy định của Bộ luật Dân sự.
- Xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động theo quy định của pháp luật lao động (nếu quan hệ lao động vẫn còn).
- Yêu cầu các cơ quan tiến hành tố tụng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình giải quyết vụ án.
- Bài học pháp lý cho doanh nghiệp
Từ vụ việc trên, các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp FDI, Luật Sao Việt khuyến nghị cần tăng cường các biện pháp quản trị nội bộ như:
- Xây dựng quy trình quản lý kho và xuất, nhập vật tư chặt chẽ.
- Phân định rõ quyền hạn và trách nhiệm của từng cá nhân được giao quản lý tài sản.
- Thực hiện kiểm kê định kỳ và đột xuất.
- Ứng dụng phần mềm quản lý kho, camera giám sát và cơ chế kiểm soát nhiều cấp.
- Thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ nhằm kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường và ngăn ngừa rủi ro.
Kết luận
Việc Cơ quan Cảnh sát điều tra khởi tố vụ án và khởi tố bị can trong vụ việc trên là bước đầu của quá trình tố tụng hình sự nhằm làm rõ toàn bộ diễn biến, tính chất và mức độ của hành vi.
Trong giai đoạn này, tội danh được khởi tố mới là căn cứ điều tra ban đầu. Việc bị can có phạm tội hay không, phạm tội gì và phải chịu mức hình phạt như thế nào sẽ do cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án xem xét trên cơ sở chứng cứ thu thập được và theo đúng trình tự, thủ tục của pháp luật.
Vụ việc cũng là lời cảnh báo đối với các doanh nghiệp trong việc tăng cường quản trị nội bộ, kiểm soát tài sản và xây dựng cơ chế giám sát hiệu quả nhằm phòng ngừa các hành vi lợi dụng chức vụ, nhiệm vụ để chiếm đoạt tài sản của doanh nghiệp.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
