Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, không ít doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang phải đối mặt với áp lực về dòng tiền. Chi phí nguyên vật liệu tăng, công nợ khó thu hồi, đơn hàng sụt giảm khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng phải "cân não" giữa việc trả lương cho người lao động, thanh toán cho nhà cung cấp, nộp thuế hay đóng bảo hiểm xã hội (BHXH).
Thực tế, nhiều doanh nghiệp lựa chọn chậm nộp thuế hoặc chậm đóng BHXH với suy nghĩ rằng khi tình hình tài chính ổn định sẽ nộp bù. Tuy nhiên, nếu không hiểu rõ quy định của pháp luật, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với những hậu quả pháp lý nghiêm trọng, thậm chí ảnh hưởng đến sự tồn tại của doanh nghiệp.
Vậy giữa nợ thuế và nợ BHXH, khoản nào tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn?
- Nợ thuế: Doanh nghiệp có thể bị "đóng băng" hoạt động kinh doanh
Thuế là nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp đối với Nhà nước. Khi doanh nghiệp chậm nộp thuế, ngoài việc phải nộp đủ số tiền còn thiếu, còn phải chịu tiền chậm nộp theo quy định.
Điều đáng lo ngại là khi khoản nợ kéo dài, cơ quan thuế có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo Luật Quản lý thuế, như:
- Trích tiền từ tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp.
- Yêu cầu ngân hàng phong tỏa tài khoản để thực hiện cưỡng chế.
- Thông báo hóa đơn điện tử không còn giá trị sử dụng.
- Kê biên tài sản để thu hồi tiền thuế.
- Thu tiền hoặc tài sản do tổ chức, cá nhân khác đang giữ của doanh nghiệp.
- Công khai danh sách doanh nghiệp nợ thuế.
Đối với nhiều doanh nghiệp hiện nay, việc bị ngừng sử dụng hóa đơn điện tử còn đáng sợ hơn cả khoản tiền nợ thuế. Không thể xuất hóa đơn đồng nghĩa với việc không thể nghiệm thu công trình, không thể thanh toán với khách hàng, không thể ghi nhận doanh thu và cũng rất khó ký kết các hợp đồng mới. Chỉ cần vài tuần bị gián đoạn, nhiều doanh nghiệp đã có thể rơi vào tình trạng mất dòng tiền và mất khách hàng.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp có khoản nợ thuế lớn hoặc kéo dài còn có thể gặp khó khăn khi vay vốn ngân hàng, tham gia đấu thầu, ký kết hợp đồng với đối tác lớn hoặc thực hiện các thủ tục hành chính khác.
- Nợ BHXH: Không chỉ là tiền, mà còn là quyền lợi của người lao động
Nếu thuế chủ yếu liên quan đến nghĩa vụ tài chính với Nhà nước thì BHXH lại liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người lao động.
Khi doanh nghiệp chậm đóng hoặc nợ BHXH, hậu quả không chỉ dừng lại ở việc phải nộp tiền chậm đóng hay bị xử phạt vi phạm hành chính.
Người lao động có thể gặp nhiều khó khăn khi giải quyết các chế độ như:
- Thai sản.
- Ốm đau.
- Tai nạn lao động.
- Hưu trí.
- Tử tuất.
Không ít trường hợp trên thực tế, người lao động nghỉ sinh nhưng chưa được giải quyết chế độ đúng thời hạn vì doanh nghiệp còn nợ BHXH. Có trường hợp người lao động nghỉ việc nhiều tháng nhưng vẫn chưa thể chốt sổ BHXH để chuyển sang đơn vị mới hoặc làm thủ tục hưởng các chế độ theo quy định.
Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động mà còn làm phát sinh tranh chấp lao động, khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện đối với doanh nghiệp.
Đặc biệt, nếu doanh nghiệp cố tình trốn đóng BHXH, BHYT hoặc bảo hiểm thất nghiệp, đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị yêu cầu khắc phục nhưng vẫn không thực hiện và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Điều 216 Bộ luật Hình sự thì người có trách nhiệm hoặc pháp nhân thương mại có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Vậy khoản nợ nào đáng lo hơn?
Nếu chỉ nhìn vào hoạt động kinh doanh trước mắt, nhiều doanh nghiệp sẽ cho rằng nợ thuế nguy hiểm hơn vì có thể bị cưỡng chế, bị ngừng sử dụng hóa đơn điện tử hoặc bị áp dụng các biện pháp ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền.
Tuy nhiên, dưới góc độ quản trị doanh nghiệp, nợ BHXH cũng là một rủi ro không thể xem nhẹ.
Bởi lẽ, khi doanh nghiệp nợ BHXH, đối tượng chịu ảnh hưởng đầu tiên chính là người lao động. Điều này dễ dẫn đến mất niềm tin của nhân sự, gia tăng tỷ lệ nghỉ việc, khó tuyển dụng lao động mới và phát sinh tranh chấp lao động. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang cạnh tranh để giữ chân lao động có tay nghề, đây là rủi ro rất đáng lưu tâm.
Nói cách khác:
- Nợ thuế chủ yếu ảnh hưởng đến khả năng vận hành và giao dịch của doanh nghiệp.
- Nợ BHXH lại ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động, uy tín của doanh nghiệp và trong một số trường hợp còn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu có hành vi trốn đóng theo quy định.
- Đừng nhầm lẫn giữa "nợ" và "trốn"
Một điểm mà nhiều doanh nghiệp thường hiểu chưa đúng là chậm nộp không đồng nghĩa với trốn.
Doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính dẫn đến chậm đóng BHXH hoặc chậm nộp thuế không mặc nhiên bị xử lý hình sự.
Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp cố ý che giấu doanh thu, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, lập chứng từ khống để giảm số thuế phải nộp hoặc cố tình không đóng BHXH dù có khả năng thực hiện nghĩa vụ và đáp ứng các điều kiện luật định thì khi đó trách nhiệm pháp lý sẽ nghiêm trọng hơn rất nhiều.
- Doanh nghiệp nên làm gì khi gặp khó khăn?
Trong bối cảnh hiện nay, thay vì để khoản nợ kéo dài, Luật Sao Việt khuyến nghị các doanh nghiệp nên:
- Chủ động rà soát các khoản thuế và BHXH còn phải nộp.
- Ưu tiên xây dựng kế hoạch tài chính để giảm dần các khoản nợ.
- Chủ động làm việc với cơ quan thuế và cơ quan BHXH khi phát sinh khó khăn.
- Không sử dụng tiền đã khấu trừ của người lao động vào mục đích khác.
- Không thực hiện các hành vi gian dối nhằm giảm nghĩa vụ thuế hoặc BHXH.
- Tăng cường kiểm soát nội bộ để hạn chế sai sót trong kê khai và thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Việc chủ động hợp tác và khắc phục sớm không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế tiền chậm nộp mà còn giảm nguy cơ bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế hoặc xử lý nghiêm khắc hơn.
- Góc nhìn pháp lý
Pháp luật hiện hành không đặt mục tiêu xử lý doanh nghiệp chỉ vì gặp khó khăn về tài chính. Tuy nhiên, doanh nghiệp có nghĩa vụ trung thực trong kê khai, chủ động thực hiện nghĩa vụ tài chính và không được lợi dụng khó khăn để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Vì vậy, ngay khi phát sinh nợ thuế hoặc nợ BHXH, doanh nghiệp cần có phương án xử lý rõ ràng, tránh để khoản nợ kéo dài hoặc phát sinh các hành vi có dấu hiệu trốn thuế, trốn đóng BHXH. Đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là yếu tố quan trọng để bảo vệ uy tín, giữ chân người lao động và duy trì sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Kết luận
Nợ thuế và nợ BHXH đều là những rủi ro mà doanh nghiệp không nên xem nhẹ. Nếu nợ thuế có thể khiến doanh nghiệp bị cưỡng chế, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thì nợ BHXH lại tác động đến quyền lợi của người lao động, uy tín của doanh nghiệp và trong những trường hợp có hành vi trốn đóng theo quy định của pháp luật còn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự.
Trong bối cảnh hoạt động kinh doanh còn nhiều khó khăn như hiện nay, điều quan trọng không phải là lựa chọn "nợ khoản nào", mà là xây dựng kế hoạch tài chính phù hợp, chủ động làm việc với cơ quan có thẩm quyền và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định để hạn chế tối đa những rủi ro pháp lý có thể phát sinh.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
