Sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao tiếp, kết nối và chia sẻ thông tin. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, mạng xã hội cũng đang trở thành môi trường phát sinh nhiều mâu thuẫn dẫn đến các hành vi vi phạm pháp luật.
Thời gian gần đây, nhiều vụ việc thanh thiếu niên hẹn nhau đánh nhau thông qua Facebook, TikTok, Zalo hoặc các hội nhóm trên mạng xã hội đã bị cơ quan chức năng phát hiện, xử lý. Đáng chú ý, không ít trường hợp mặc dù chưa gây thương tích cho người khác nhưng vẫn bị khởi tố về tội Gây rối trật tự công cộng theo quy định của Bộ luật Hình sự. Vậy hành vi hẹn nhau đánh nhau qua mạng xã hội có thể bị xử lý như thế nào? Khi nào người tham gia phải chịu trách nhiệm hình sự?
1. Thực trạng các vụ việc hẹn nhau đánh nhau
Qua thực tiễn điều tra, truy tố và xét xử cho thấy, nhiều vụ gây rối trật tự công cộng hiện nay bắt nguồn từ những mâu thuẫn rất nhỏ như:
- Tranh cãi, xúc phạm nhau trên Facebook, TikTok hoặc các nền tảng mạng xã hội khác;
- Mâu thuẫn trong quan hệ bạn bè, tình cảm;
- Va chạm giao thông;
- Xích mích trong sinh hoạt hằng ngày;
- Mâu thuẫn giữa các nhóm thanh thiếu niên tại địa phương.
Sau khi phát sinh mâu thuẫn, các bên thường đăng bài thách thức, xúc phạm nhau trên mạng xã hội hoặc hẹn gặp mặt để "giải quyết mâu thuẫn". Nhiều trường hợp còn rủ thêm bạn bè tham gia, chuẩn bị dao, kiếm, tuýp sắt, gậy gộc hoặc các hung khí nguy hiểm khác.
Không ít vụ việc ghi nhận hàng chục thanh thiếu niên tụ tập, đi xe máy thành đoàn, mang theo hung khí, truy đuổi nhau trên đường phố, gây hoang mang cho người dân và ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh, trật tự tại địa phương.
2. Những trường hợp thường bị khởi tố trong thực tiễn
Một thực tế đáng chú ý là nhiều người cho rằng chỉ khi trực tiếp đánh nhau hoặc gây thương tích cho người khác mới bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng pháp luật cho thấy không phải lúc nào cũng như vậy.
Các cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố nhiều trường hợp chỉ vì hành vi tụ tập, chuẩn bị hung khí và tổ chức đánh nhau nơi công cộng.
Một số tình huống thường gặp gồm:
- Hẹn nhau qua Facebook, TikTok, Zalo để giải quyết mâu thuẫn;
- Tập hợp nhiều người nhằm áp đảo đối phương;
- Mang theo dao, kiếm, mã tấu, tuýp sắt hoặc các hung khí nguy hiểm khác;
- Di chuyển thành đoàn trên đường phố để tìm đối phương;
- Hò hét, nẹt pô xe máy, truy đuổi nhau gây mất an ninh trật tự;
- Tụ tập tại công viên, sân vận động, khu dân cư hoặc các địa điểm công cộng để đánh nhau;
- Livestream hoặc đăng tải hình ảnh nhằm kích động, thách thức đối phương.
Trong nhiều trường hợp, mặc dù chưa xảy ra thương tích nhưng hành vi đã gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội và đủ căn cứ để xem xét trách nhiệm hình sự về tội Gây rối trật tự công cộng.
3. Hành vi hẹn nhau đánh nhau có phải là tội phạm?
Không phải mọi trường hợp hẹn gặp nhau đều cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, khi việc hẹn gặp nhằm mục đích đánh nhau, gây mất trật tự công cộng, tụ tập đông người, sử dụng hung khí hoặc có các hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự xã hội thì người tham gia có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật theo khoản 1 Điều 318 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về hành vi gây rối trật tự xã hội.
Do đó, việc tụ tập đông người để đánh nhau, mang theo hung khí, truy đuổi nhau trên đường phố hoặc gây náo loạn tại nơi công cộng hoàn toàn có thể là căn cứ để xem xét trách nhiệm hình sự.
4. Chưa xảy ra đánh nhau có bị xử lý hình sự không?
Đây là vấn đề được rất nhiều người quan tâm.
Trong thực tiễn, đã có nhiều trường hợp các đối tượng mới chỉ chuẩn bị hung khí, tập hợp lực lượng hoặc đang trên đường đi tìm đối phương thì đã bị cơ quan công an phát hiện, ngăn chặn.
Mặc dù chưa trực tiếp đánh nhau nhưng việc chuẩn bị hung khí, tụ tập đông người, tổ chức lực lượng để thực hiện hành vi gây rối đã làm ảnh hưởng đến trật tự công cộng và có thể bị xem xét xử lý hình sự nếu đủ căn cứ theo quy định của pháp luật. Nói cách khác, chưa gây thương tích không đồng nghĩa với việc không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Những ai có thể bị xử lý?
Trên thực tế, không chỉ người trực tiếp tham gia đánh nhau mới phải chịu trách nhiệm pháp lý. Tùy thuộc vào vai trò và mức độ tham gia, các đối tượng sau đây cũng có thể bị xem xét xử lý:
- Người khởi xướng, tổ chức cuộc hẹn đánh nhau;
- Người rủ rê, lôi kéo thêm người tham gia;
- Người chuẩn bị hoặc cung cấp hung khí;
- Người điều khiển phương tiện chở các đối tượng đi gây rối;
- Người kích động, cổ vũ hoặc tiếp sức cho hành vi vi phạm;
- Người sử dụng mạng xã hội để kêu gọi, tập hợp lực lượng tham gia đánh nhau.
Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ căn cứ vào từng hành vi cụ thể để xác định trách nhiệm pháp lý tương ứng.
Mức hình phạt đối với tội Gây rối trật tự công cộng
Theo Điều 318 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người phạm tội có thể phải đối mặt với các mức hình phạt sau:
Khung hình phạt cơ bản
- Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng;
- Phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm;
- Phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Khung hình phạt tăng nặng
Người phạm tội có thể bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu thuộc một trong các trường hợp:
- Có tổ chức;
- Dùng vũ khí hoặc hung khí nguy hiểm;
- Gây cản trở giao thông nghiêm trọng;
- Gây đình trệ hoạt động công cộng;
- Hành hung người can thiệp bảo vệ trật tự công cộng;
- Phá phách tài sản;
- Tái phạm nguy hiểm.
Đối với các vụ việc có sự chuẩn bị từ trước, huy động nhiều người tham gia và sử dụng hung khí nguy hiểm, đây thường là những tình tiết làm tăng tính chất nguy hiểm của hành vi và ảnh hưởng trực tiếp đến việc xem xét trách nhiệm hình sự.
Hệ lụy pháp lý và xã hội
Ngoài hình phạt do Tòa án áp dụng, người phạm tội còn phải đối mặt với nhiều hệ lụy khác như:
- Mang án tích theo quy định của pháp luật;
- Ảnh hưởng đến quá trình học tập;
- Gặp khó khăn khi xin việc làm hoặc tham gia một số ngành nghề nhất định;
- Ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của bản thân và gia đình;
- Gây thiệt hại về thời gian, kinh tế và cơ hội phát triển trong tương lai.
Đối với người trẻ tuổi, những hệ lụy này có thể tác động lâu dài đến cuộc sống và con đường nghề nghiệp sau này.
5. Khuyến nghị của luật sư
Để tránh những hậu quả pháp lý đáng tiếc, các cá nhân, đặc biệt là thanh thiếu niên cần:
- Kiềm chế cảm xúc khi phát sinh mâu thuẫn;
- Không sử dụng mạng xã hội để xúc phạm, thách thức hoặc kích động người khác;
- Không tham gia các cuộc hẹn đánh nhau hoặc tụ tập đông người trái pháp luật;
- Không mang theo hung khí nhằm giải quyết mâu thuẫn;
- Chủ động hòa giải hoặc nhờ cơ quan chức năng hỗ trợ giải quyết tranh chấp.
Việc giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực không chỉ gây thiệt hại cho bản thân mà còn có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tương lai của chính người thực hiện hành vi.
Kết luận
Trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng phát triển, các mâu thuẫn phát sinh trên không gian mạng có thể nhanh chóng chuyển thành các hành vi vi phạm pháp luật ngoài đời thực. Hành vi hẹn nhau đánh nhau, tụ tập đông người, mang theo hung khí để giải quyết mâu thuẫn không còn là câu chuyện riêng giữa các cá nhân mà đã trở thành vấn đề ảnh hưởng đến an ninh, trật tự xã hội.
Do đó, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, lựa chọn phương thức giải quyết mâu thuẫn văn minh, đúng quy định để tránh những hậu quả pháp lý đáng tiếc có thể ảnh hưởng đến cả tương lai của mình.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
