Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, các hoạt động kêu gọi từ thiện ngày càng trở nên phổ biến. Chỉ cần một bài đăng xúc động cùng vài hình ảnh đau lòng, thông tin có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt và nhận được sự giúp đỡ từ hàng nghìn người. Đây vốn là một nét đẹp của tinh thần tương thân tương ái trong xã hội Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh những hoạt động thiện nguyện chân chính, không ít đối tượng đã lợi dụng lòng tốt của cộng đồng để thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Thực tế cho thấy, nhiều chiêu trò lừa đảo từ thiện hiện nay được dàn dựng rất tinh vi. Các đối tượng thường sử dụng hình ảnh bệnh nhân đang điều trị tại bệnh viện, trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo, người già neo đơn hoặc hoàn cảnh khó khăn do thiên tai để tạo sự thương cảm. Thậm chí có trường hợp sử dụng hình ảnh lấy từ internet, cắt ghép giấy tờ bệnh án giả hoặc mạo danh người thân của nạn nhân nhằm tăng độ tin cậy.
Đáng chú ý, mạng xã hội trở thành công cụ giúp các hành vi này lan rộng nhanh hơn bao giờ hết. Chỉ trong vài giờ đồng hồ, một bài đăng kêu gọi hỗ trợ có thể tiếp cận hàng trăm nghìn người. Tâm lý “thương người”, muốn giúp đỡ ngay lập tức khiến nhiều người chuyển tiền mà chưa kiểm chứng thông tin. Chính điều này đã tạo điều kiện để các đối tượng lợi dụng và chiếm đoạt số tiền rất lớn.
Không chỉ dừng lại ở hành vi giả bệnh, giả nghèo để xin tiền, một số trường hợp còn kêu gọi từ thiện thật nhưng sử dụng tiền sai mục đích. Có người đứng ra nhận tiền hỗ trợ cho bệnh nhân nhưng không chuyển đầy đủ đến người cần giúp đỡ; có trường hợp dùng tiền quyên góp để tiêu xài cá nhân, mua sắm hoặc trả nợ. Đây cũng có thể bị xem xét xử lý theo quy định pháp luật nếu có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản hoặc lạm dụng tín nhiệm.
*Trách nhiệm hình sự: Theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, người dùng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị xử lý về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản như sau:
- Khung 1: Phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù từ 6 tháng đến 3 năm đối với hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng.
- Khung 2: Phạt tù từ 2 năm đến 7 năm nếu phạm tội có tổ chức, chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt hoặc chiếm đoạt từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng.
- Khung 3: Phạt tù từ 7 năm đến 15 năm nếu chiếm đoạt từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng hoặc lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
- Khung 4: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên hoặc lợi dụng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.
- Hình phạt bổ sung: Có thể bị phạt tiền từ 10–100 triệu đồng, cấm hành nghề hoặc tịch thu tài sản.
* Mức phạt hành chính: Theo Khoản 1 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, Người có hành vi chiếm đoạt hoặc làm thiệt hại tài sản của người khác nhưng chưa đủ mức để truy cứu trách nhiệm hình sự thì sẽ bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
Điều đáng lo ngại nhất chính là làm mất niềm tin của cộng đồng đối với các hoạt động thiện nguyện chân chính. Khi những vụ việc lừa đảo bị phát hiện, nhiều người bắt đầu nghi ngờ, dè dặt hơn trước các lời kêu gọi giúp đỡ. Hệ quả là những người thực sự khó khăn có thể bị bỏ lỡ cơ hội nhận được sự hỗ trợ cần thiết từ xã hội.
Đặc biệt, trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh hoặc các sự kiện khẩn cấp, việc lợi dụng hoàn cảnh đau thương của người khác để trục lợi là hành vi đáng lên án mạnh mẽ. Pháp luật cũng xem đây là tình tiết có thể làm tăng mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội.
Để hạn chế tình trạng này, Luật Sao Việt khuyến nghị:
- Kiểm tra kỹ thông tin trước khi chuyển tiền.
- Ưu tiên ủng hộ các tổ chức, quỹ từ thiện uy tín.
- Không chia sẻ bài viết kêu gọi từ thiện khi chưa xác minh.
- Yêu cầu minh bạch thu – chi đối với các cá nhân đứng ra quyên góp.
- Cảnh giác với các trường hợp kêu gọi quá cảm tính, thúc ép chuyển khoản nhanh.
- Lưu giữ chứng cứ và trình báo cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo.
Lòng tốt luôn là điều đáng quý trong xã hội. Nhưng trong thời đại công nghệ số, lòng tốt cũng cần đi cùng sự tỉnh táo và trách nhiệm. Bởi chỉ một chút chủ quan cũng có thể khiến sự sẻ chia của cộng đồng trở thành công cụ để kẻ xấu trục lợi bất chính.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
