Ly hôn không chỉ là việc chấm dứt quan hệ hôn nhân giữa vợ và chồng mà còn kéo theo nhiều vấn đề pháp lý phức tạp, trong đó tranh chấp quyền nuôi con luôn là nội dung gây nhiều căng thẳng nhất. Trên thực tế, không ít cha mẹ cho rằng người có thu nhập cao hơn hoặc người mẹ sẽ đương nhiên được quyền nuôi con. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành không quy định như vậy.
Vậy khi xảy ra tranh chấp quyền nuôi con, Tòa án sẽ căn cứ vào những yếu tố nào để quyết định? Người muốn giành quyền nuôi con cần chuẩn bị những gì?
1. Quyền nuôi con sau khi ly hôn được pháp luật quy định như thế nào?
Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
Trước tiên, pháp luật khuyến khích vợ chồng tự thỏa thuận về:
- Người trực tiếp nuôi con;
- Mức cấp dưỡng nuôi con;
- Quyền và nghĩa vụ của mỗi bên đối với con sau ly hôn.
Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con. Điều này có nghĩa rằng mục tiêu quan trọng nhất của Tòa án không phải là bảo vệ quyền lợi của cha hoặc mẹ, mà là bảo đảm điều kiện phát triển tốt nhất cho trẻ.
2. Người có thu nhập cao hơn có chắc chắn được quyền nuôi con không?
Trong thực tiễn xét xử, thu nhập chỉ là một trong nhiều yếu tố được Tòa án xem xét. Không ít trường hợp người có thu nhập cao nhưng thường xuyên đi công tác, không có thời gian chăm sóc con hoặc không trực tiếp nuôi dưỡng con trong thời gian dài vẫn không được giao quyền nuôi con.
Ngược lại, người có thu nhập thấp hơn nhưng có công việc ổn định, chỗ ở phù hợp và trực tiếp chăm sóc con từ trước đến nay vẫn có thể được Tòa án giao quyền nuôi dưỡng. Do đó, thu nhập cao không đồng nghĩa với việc chắc chắn giành được quyền nuôi con.
3. Những yếu tố Tòa án thường xem xét khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con
Xem xét về điều kiện kinh tế: Tòa án sẽ đánh giá:
- Thu nhập hàng tháng;
- Tính ổn định của công việc;
- Khả năng bảo đảm chi phí học tập, sinh hoạt và chăm sóc y tế cho con;
- Điều kiện nhà ở và sinh hoạt.
Xem xét về điều kiện chăm sóc thực tế: Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng.
Tòa án thường xem xét:
- Ai là người trực tiếp chăm sóc con từ trước đến nay;
- Ai thường xuyên đưa đón con đi học;
- Ai quan tâm đến việc học tập và sức khỏe của con;
- Thời gian thực tế dành cho con.
Xem xét về môi trường sống và học tập: Một môi trường sống ổn định, gần trường học, bảo đảm điều kiện học tập và phát triển của trẻ sẽ là lợi thế đáng kể khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con.
Xem xét về tư cách đạo đức của cha mẹ: Nếu bố hoặc mẹ các hành vi như:
- Bạo lực gia đình;
- Nghiện ma túy;
- Cờ bạc;
- Thường xuyên vi phạm pháp luật;
- Có lối sống ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ;
có thể là căn cứ để Tòa án đánh giá không phù hợp trong việc trực tiếp nuôi dưỡng con.
4. Con bao nhiêu tuổi được quyền lựa chọn ở với bố hoặc mẹ?
Theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014:
Khi con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con trước khi quyết định người trực tiếp nuôi dưỡng.
Tuy nhiên, đây không phải là căn cứ duy nhất.
Trong thực tế, dù con có nguyện vọng ở với bố hoặc mẹ nhưng nếu người đó không đủ điều kiện chăm sóc, giáo dục hoặc bảo đảm môi trường sống phù hợp thì Tòa án vẫn có thể giao con cho người còn lại.
5. Con dưới 36 tháng tuổi có mặc nhiên giao cho mẹ nuôi không?
Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện chăm sóc hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.( Khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014).
Như vậy, pháp luật ưu tiên giao con dưới 36 tháng tuổi cho mẹ. Tuy nhiên, nếu người mẹ bỏ mặc con, không có điều kiện chăm sóc hoặc có hành vi ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của trẻ thì Tòa án vẫn có thể giao con cho người cha trực tiếp nuôi dưỡng.
6. Cần chuẩn bị những gì khi tranh chấp quyền nuôi con?
Để bảo vệ quyền lợi của mình, người yêu cầu quyền nuôi con nên chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh điều kiện nuôi dưỡng, bao gồm:
Chứng minh thu nhập
- Hợp đồng lao động;
- Sao kê lương;
- Giấy phép kinh doanh;
- Hồ sơ thuế;
- Các giấy tờ chứng minh nguồn thu nhập hợp pháp.
Chứng minh nơi ở
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
- Hợp đồng thuê nhà;
- Giấy xác nhận cư trú.
Chứng minh quá trình chăm sóc con
- Hồ sơ học tập;
- Giấy khám chữa bệnh;
- Hình ảnh, tin nhắn, tài liệu thể hiện việc trực tiếp chăm sóc con.
Chứng minh bất lợi của bên còn lại (nếu có)
- Biên bản xử phạt;
- Hồ sơ bệnh án;
- Chứng cứ về bạo lực gia đình;
- Chứng cứ về việc bỏ bê con hoặc không thực hiện nghĩa vụ với con.
7. Có được yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn không?
Sau khi ly hôn, nếu người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện hoặc có căn cứ cho thấy việc thay đổi người nuôi con sẽ bảo đảm quyền lợi tốt hơn cho trẻ thì cha hoặc mẹ có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con. Đây là tranh chấp khá phổ biến hiện nay khi điều kiện kinh tế, nơi cư trú hoặc hoàn cảnh sống của các bên có sự thay đổi sau ly hôn.
Tuy nhiên, trong nhiều vụ án ly hôn, các bên thường chỉ tập trung chứng minh thu nhập mà quên rằng Tòa án đánh giá rất cao yếu tố chăm sóc thực tế và sự ổn định của trẻ.
Ví dụ: Một người có thu nhập 30 triệu đồng/tháng chưa chắc có lợi thế hơn người có thu nhập 15 triệu đồng/tháng nếu người đó thường xuyên đi làm xa, ít thời gian dành cho con hoặc không trực tiếp chăm sóc con. Vì vậy, khi tranh chấp quyền nuôi con, cần chứng minh toàn diện cả điều kiện vật chất và điều kiện tinh thần, thay vì chỉ tập trung vào yếu tố tài chính.
Kết luận
Tranh chấp quyền nuôi con không phải là cuộc cạnh tranh xem ai kiếm được nhiều tiền hơn mà là quá trình Tòa án xem xét ai có điều kiện bảo đảm tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Mỗi vụ việc đều có những đặc điểm riêng và sẽ được đánh giá trên cơ sở chứng cứ cụ thể.
Liên hệ ngay để được Luật sư, Chuyên viên pháp lý hỗ trợ kịp thời:
- CÔNG TY LUẬT TNHH SAO VIỆT -
"Sự bảo hộ hoàn hảo trong mọi quan hệ pháp luật"
Tổng đài tư vấn pháp luật: 1900 6243
Địa chỉ tư vấn trực tiếp: Số 525 đường Lạc Long Quân, P. Tây Hồ, TP. Hà Nội
Gửi thư tư vấn hoặc yêu cầu dịch vụ qua Email: congtyluatsaoviet@gmail.com
